CZEKAMY NA WAS W MIŁOMŁYNIE - PRZYSTAŃ NA WYSPIE

Pochylnie i śluzy

pochNajwiększą atrakcją Kanału Elbląskiego jest system pochylni dzięki którym, kiedyś transport wodny, a dziś turystyczny jest możliwy. Prawie stu metrowa różnica poziomów między jeziorem Druzno a Jeziorakiem została zniwelowana dzięki systemowi pięciu pochylni na których jachty, barki turystyczne, statki jeżdżą po trawie. Maksymalne wymiary jednostek pływających na wozach pochylni to: szerokość przy dnie jednostki 2.6m, szerokość jednostki górą 3.35m, długość jednostki 26.8m. Nasz Król Życia to jeden z największych jachtów operujących na Kanale i bezpiecznie mieszczący się na wózkach.


poch sluzy2Pochylnią określamy zespół urządzeń mechanicznych i budowli hydrotechnicznych, których celem jest przeciąganie jednostek pływających z jednego jej końca na drugi. Prowadzone wzdłuż linii trasy kanału żeglugowego, zawsze w linii prostej, pochylnie na Kanale Elbląskim składają się z dwóch, równolegle biegnących torowisk. Po linii trakcyjnej poruszają się dwa wózki o ciężarze własnym 33 t i nośności 50 t każdy – przytwierdzone do grubych lin, naprzemiennie docierają do obu krańców pochylni, napędzane jedynie siłą płynącej wody.

 

poch sluzy3Moc napędową pochylni uzyskuje się dzięki różnicy poziomów na obu odcinkach niewielkiego kanału przy pochylni. Następnie, za pośrednictwem skomplikowanego mechanizmu, wózki napędza koło wodne (lub, na pochylni Całuny, turbina). Liczące niemal 8 metrów średnicy i ok. 5 metrów szerokości koło wodne stanowi główne źródło napędu mechanizmu, umieszczonego w maszynowni. Jako, że poruszać może się ono tylko w jednym kierunku, zastosowano przy nim mechanizm ręcznego sprzęgła, które umożliwia zmianę kierunku, w którym porusza się napędzany kołem układ.

 

 

calunyPOCHYLNIA CAŁUNY jest piątą, ostatnią z pochylni Kanału Elbląskiego (licząc od strony Miłomłyna). Różnica poziomów wody wynosi 13,83 m. Pochylnia Całuny jest młodsza od pozostałych pochylni o ok. 33 lata. W 1850r obok dzisiejszej pochylni wykonano 5 drewnianych śluz komorowych (na odcinku od Jez. Drużno do Jeleni - trzecia śluza położona była na wysokości dzisiejszej pochylni Całuny). Już w trakcie prac projektowych pomysł budowy śluz budził poważne wątpliwości. Duży problem stanowiło zaopatrzenie w wodę w ilościach niezbędnych do śluzowania statków. Po wybudowaniu czterech pochylni: Jeleni, Oleśnicy, Kąt i Buczyńca w latach 1860/61 odcinek ze śluzami komorowymi na wysokości Całun stanowił wąskie gardło całego kanału. Pierwsze projekty zakładające likwidację pięciu śluz i zastąpienie ich analogiczną pochylnią jak pozostałe powstały już w 1864r. Realizację pochylni podjęto jednak znacznie później (oddano do użytku w 1883r). Odcinek kanału z pochylnią wykonano równolegle do kanału ze śluzami - tak, że ruch jednostek pływających mógł trwać bez przerwy. W przeciwieństwie do pozostałych pochylni (gdzie siłą napędową jest koło wodne) tu maszynę wyciągową napędza turbina Francisa z wałem pionowym. Typ turbiny zastosowanej na Całunach opracował w 1849r James Bichene Francis. Udoskonalił on reakcyjną turbinę wodną opatentowaną w 1838r przez J.D. Howda. Turbinę Francisa zmodernizowano w 1868r wprowadzając kierownicę wirnika, co umożliwiło sterowanie jej obrotami. Zmiana koncepcji napędu (z koła wodnego na turbinę) prawdopodobnie była jedną z przyczyn odłożenia w czasie budowy pochylni w Całunach.

 

jeleniePOCHYLNIA JELENIE jest czwartą pochylnią Kanału Elbląskiego, która napotkają podróżujący od strony Miłomłyna. Różnica poziomów wody między górnym i dolnym kanałem wynosi w tym miejscu prawie 22 m. Statki pokonują po lądzie odległość 433 m. Na tej pochylni trzeba zwrócić szczególną uwagę na trudności manewrowe przy wpływaniu i wypływaniu z wózka na dolnej stacji pochylni, gdzie wypływająca z dużym impetem woda z kanału wylotowego powoduje silny boczny prąd utrudniający manewry. Należy zachować szczególną ostrożność. Spośród wielu elementów składowych pochylni Jelenie, z pewnością należy wyróżnić budynek maszynowni, który jako jedyny wzdłuż Kanału Elbląskiego zbudowany został z żółtej cegły klinkierowej. Aspekt ten potęguje skojarzenia z architekturą rzymskiego renesansu, z której wywodził się jakże popularny w początkach XIX stulecia styl arkadowy – wyraźnie zresztą obecny w stylistyce większości budynków stanowiących infrastrukturę techniczną i mieszkalną kanału.

 

olesnicaPOCHYLNIA OLEŚNICA, położona w km 41.60 - 42.00 Kanału Elbląskiego jest środkową pochylnią kanału. Posiada największą ze wszystkich pochylni różnicę poziomów wody, wynoszącą 24.2m. Długość torów to 479m. Do pochylni Oleśnica docieramy po pokonaniu kanału o długości 2,55 km. Mijając koło linowe pochylni Oleśnica zauważymy, że pod kanałem krzyżuje się inny ciąg wodny. Jest nim rzeka Klepina, dla której w 1857 roku wykonano podwójny przepust, wykończony z charakterystyczną dla architektury Kanału Elbląskiego precyzją – dno rzeki umocniono w obrębie przepustu, aby zapobiec naturalnemu procesowi żłobienia innego koryta, co mogłoby zagrozić podporom tunelu. Z wózka pochylni dane nam będzie również ujrzeć kanał obiegowy – stopniowany licznymi kaskadami oraz falistym bystrotokiem. Budynki sąsiadujące z maszynownią to kolejne na naszym szlaku obiekty warte chwili uwagi. Oryginalny dom personelu technicznego niestety nie przetrwał II wojny światowej. Wzniesiono go ponownie, w stylistyce odpowiadającej ówczesnym nurtom architektury. Aspekt ten wyróżnia go spośród pozostałych elementów dziewiętnastowiecznej infrastruktury pochylni, które pomimo lokalnych zniszczeń powojennych, zdobią Oleśnicę po dzień dzisiejszy. Aby dopłynąć do kolejnej pochylni (Kąty) musimy pokonać kolejne 2,45km.

 

katyPOCHYLNIA KĄTY, położona w km 38.70 - 39.20 Kanału Elbląskiego jest drugą z kolei pochylnią kanału licząc od Miłomłyna. Pochylnia Kąty ma konstrukcję typową dla pochylni Kanału Elbląskiego. Różnica poziomów wody między górnym i dolnym odcinkiem kanału wynosi aż 18,9 m, długość odcinka lądowego 500 m. W przeciwieństwie do poprzednich pochylni na szlaku, obiekty mieszkalno-gospodarcze w Kątach znajdują się w znacznej odległości od maszynowni – ich malownicze położenie możemy podziwiać docierając już w okolicę koła linowego. Kompleks ten swym rozmachem przywodzi bardziej na myśl podmiejską willę aniżeli dom personelu technicznego. Na górnej części pochylni czeka na nas znajomy widok stylowej maszynowni, urozmaicony współczesną zabudową rekreacyjną. To właśnie z tej pochylni najbliżej jest do Bistro Ślimaka.

 

buczyniecPOCHYLNIA BUCZYNIEC to pierwsza pochylnia od strony Pojezierza Iławskiego lub ostatnia jeżeli płyniemy od strony Elbląga. Różnica poziomu wody między górnym i dolnym odcinkiem kanału wynosi 21,5 m, dł. odcinka lądowego 0,55km. Spośród innych pochylni wyróżnia ją zlokalizowane tu Muzeum Kanału Elbląskiego. Zwiedzający mogą "od środka" zobaczyć maszynownię pochylni i zaobserwować z bliska, jak działają poszczególne jej elementy. Jest tu również obelisk ku czci twórcy Kanału Elbląskiego i idei pochylni inżynierowi Steenke. Są stoiska z pamiątkami, bar. Na dolnym stanowisku, nad Kanałem Elbląskim (od strony północnej, czyli od Elbląga) zlokalizowane jest duże pole namiotowe. Przy górnej stacji znajduje się obrotnica i przystań Żeglugi Ostródzko-Elbląskiej. Za przystanią statków jest długi odcinek umocnionego, betonowego nabrzeża, gdzie możemy zacumować. Nazwa pochylni Buczyniec nieprzypadkowo kojarzyć się może z bukami. Te imponujących rozmiarów drzewa gęsto porastają teren tej części kanału po obu jego brzegach – ten odcinek traktu łączącego Ostródę z Elblągiem jest najbardziej zalesiony.

 

 

sluzaŚLUZY
Kanał Elbląski to również kilka śluz, które z kolei pozwalają dostać się wodą z Miłomłyna, na j. Drwęckie i dalej do Ostródy i j. Szeląg Wielki. Śluzy Kanału Elbląskiego są zdecydowanie węższe niż śluzy na Pętli Żuławskiej, ale zasada działania jest taka sama, dzięki nim możliwe jest pływanie po szlakach wodnych o różnych poziomach wód. Śluzy MIŁOMŁYN i ZIELONA trzeba pokonać aby dostać się z Miłomłyna do Ostródy, a śluzę OSTRÓDA i RUŚ MAŁA by popłynąć dalej na j. Szelą Wielki i do Starych Jabłonek. Budowę śluz na Kanale Elbląskim zapoczątkowano w latach 50. XIX wieku od obiektów Miłomłyn i Zielona, wykonanych w konstrukcji drewnianej. Wkrótce później dołączyły do nich, zbudowane już z cegły i kamienia – Ostróda i Mała Ruś. Wszystkie śluzy na kanale funkcjonowały sprawnie do roku 1920, kiedy zadecydowano o przystąpieniu do działań remontowych w ich obrębie. W połowie lat dwudziestych XX wieku gruntownie przebudowano drewniane komory śluz Miłomłyn i Zielona, zastępując je masywnymi konstrukcjami betonowymi.

Śluza to konstrukcja hydrotechniczna, wznoszona w celu pokonywania różnic poziomu wody przez jednostki pływające. W większości przypadków bywa integralną częścią kanału, oddzieloną od niego wrotami. Po wpłynięciu jednostki pływającej do komory śluzy, poziom wody w komorze i kanale wylotowym zostaje wyrównany (poprzez napuszczenie lub jej wypuszczenie, w zależności od potrzeby) z poziomem kanału wylotowego. Następnie wrota od strony kanału wylotowego zostają otwarte, umożliwiając tym samym wypłynięcie jednostki z komory.

 

smilomlynŚLUZA MIŁOMŁYN, komorowa śluza o konstrukcji betonowej wybudowana pod koniec XIX w, o napędzie ręcznym Pozwala na żeglowanie na odcinku Miłomłyn-Ostróda oraz przepuszczenie wód z jeziora Jeziorak do Jeziora Drwęckiego. Różnica poziomu wód to 3,44 m. Długość śluzy to 33,88 m, szerokość 3,6 m. Przy śluzie znajdują się keje postojowe, przy których jachty bezpiecznie mogą oczekiwać na śluzowanie.

 

 

 

szielonaŚLUZA ZIELONA położona w miejscowości Zielona w gminie Miłomłyn. Typowa komorowa śluza o konstrukcji betonowej. Została wybudowana pod koniec XIX w. Wymiary śluzy: długość 34,19m, szerokość 3,55 m. Różnica poziomu wód przy śluzowaniu to 1,89 m. Śluza posiada jednoskrzydłowe drewniane wrota pokryte poszyciem drewnianym. Komora śluzy pierwotnie drewniane została przebudowana na betonową w 1925-1926 r.

 

 

 

sostrodaŚLUZA OSTRÓDA jest śluzą komorową o konstrukcji betonowo - ceglanej z wrotami wspornymi dwuskrzydłowymi z mechanizmami cięgnowymi sztywnymi o napędzie ręcznym. Komora jest napełniana i opróżniana przez zastawki we wrotach (także o napędzie ręcznym). Na wrotach znajdują się drewniane pomosty służące do obsługi zastawek. Przy dolnej głowie śluzy znajduje się most drogowy w ciągu ul. Mickiewicza. Obiekt został wybudowany w latach 1872 - 1876 i poddany generalnej przebudowie w latach 1923 - 1926. Wrota śluzowe zostały wymienione w 1998 r.

 

 

smalarusŚLUZA MAŁA RUŚ, budowa i działanie jest identyczne jak powyższych śluz, z tym że jest to najmniejsza z nich i z najmniejszym skoku wody. Śluza znajduje się w miejscowości Zwierzewo, na obszarze gminy Ostróda, woj. warmińsko - mazurskie. Śluza położona jest na szlaku żeglugowym Miłomłyn - Ostróda - Jez. Szeląg w km 19.13 ww szlaku. Umożliwia pokonanie przez jednostki pływające różnicy poziomów wody wynoszącej do 1.64m między Jez. Szeląg Wielki (stanowisko górne) a Jez. Pauzeńskim (stanowisko dolne). Śluza została wybudowana w latach 1872 - 1876r i przebudowana w latach 1920-26, w latach 1990-91 została poddana generalnemu remontowi.

 

Kontakt

GoodTimeCzarter

ul.Cicha 4

14-400 Pasłęk

tel +48 608-455-390

tel.+48 604-325-127

kontakt@goodtimeczarter.pl

Licznik Odwiedzin

Dziś 3

Miesiąc 156

Od początku 15641

Odwiedza Nas

Odwiedza nas 4 gości oraz 0 użytkowników.